Jak osoba prywatna może uzyskać europejskie poświadczenie spadkowe, gdy spadek obejmuje mieszkanie w dwóch krajach UE?

Kiedy potrzebne jest europejskie poświadczenie spadkowe?

Gdy trzeba wykazać prawa spadkowe w innym państwie Unii Europejskiej.
EPS służy do potwierdzenia, kto dziedziczy i w jakim zakresie, a także jakie uprawnienia ma wykonawca testamentu lub zarządca spadku. Jest uznawane we wszystkich państwach członkowskich z wyłączeniem Danii i Irlandii. Nie działa w Wielkiej Brytanii. Dokument ułatwia czynności w bankach, u notariuszy i w rejestrach nieruchomości w innych krajach UE. Nie zastępuje polskiego postanowienia o nabyciu spadku ani aktu poświadczenia dziedziczenia. Stanowi ich uzupełnienie na potrzeby spraw zagranicznych.

Jak wygląda procedura przy mieszkaniu w dwóch krajach UE?

Wniosek składa się do organu państwa, w którym zmarły miał ostatnie miejsce zwykłego pobytu.
W praktyce jedna procedura prowadzi do jednego EPS, który obejmuje cały spadek, także mieszkania w różnych państwach. Organ właściwy weryfikuje krąg spadkobierców, podstawę dziedziczenia i prawo właściwe. Dokument wydaje na urzędowym formularzu unijnym. Wnioskodawcy otrzymują poświadczone odpisy ważne przez ograniczony czas, standardowo 6 miesięcy. Z tymi odpisami można występować o wpis własności w rejestrach nieruchomości obu krajów, z zachowaniem miejscowych wymogów formalnych i językowych.

Kto wydaje europejskie poświadczenie spadkowe: notariusz czy sąd?

W zależności od państwa członkowskiego jest to sąd, notariusz lub inny uprawniony organ.
W Polsce EPS może wydać sąd rejonowy albo notariusz, jeśli sprawa nie jest sporna i spełnia ustawowe warunki. W innych krajach kompetencje określa ich prawo. Istotne jest, aby był to organ właściwy zgodnie z Rozporządzeniem (UE) nr 650/2012, zwykle tego państwa, w którym zmarły miał miejsce zwykłego pobytu w chwili śmierci.

Jakie dokumenty przygotować dla nieruchomości w dwóch krajach?

Potrzebne są dokumenty tożsamości, akty stanu cywilnego i dowody praw do mieszkań.
Najczęściej wymagane są:

• akt zgonu spadkodawcy i dane o jego miejscu zwykłego pobytu,
• testament lub informacja o jego braku, ewentualnie wydruk z rejestru testamentów,
• dokumenty potwierdzające stan rodzinny, w tym małżeński i rodzicielski,
• oświadczenia spadkobierców o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, jeśli złożone,
• dokumenty tożsamości i dane kontaktowe wnioskodawców,
• tytuły własności obu mieszkań, wypisy z ksiąg wieczystych lub rejestrów, numery działek lub lokali,
• dowody zmiany nazwisk oraz zgodności danych, gdy występują rozbieżności,
• tłumaczenia przysięgłe dokumentów na język wymagany przez organ lub rejestr,
• w razie potrzeby pełnomocnictwa do reprezentacji.

Organ może zażądać dodatkowych dowodów, na przykład potwierdzeń zamieszkania czy informacji z rejestrów zagranicznych.

Jak ustala się prawo właściwe przy majątku w dwóch państwach?

Co do zasady stosuje się prawo państwa ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy.
Rozporządzenie 650/2012 wprowadza zasadę jedności spadku. Jedno prawo reguluje całość dziedziczenia, niezależnie od położenia składników. Spadkodawca mógł wskazać w testamencie prawo swojego obywatelstwa. Taki wybór, jeśli ważny, obejmuje cały spadek. Trzeba jednak pamiętać, że rejestracja praw w księgach wieczystych i formalności techniczne podlegają prawu miejsca położenia każdej nieruchomości. Dlatego przy wpisach własności mogą pojawić się lokalne wymogi dokumentacyjne.

Czy wydany dokument potwierdzi prawo do mieszkania w drugim kraju UE?

Tak, EPS jest akceptowany jako dowód statusu i praw spadkowych w państwach UE objętych rozporządzeniem.
Poświadczony odpis EPS zwykle wystarcza, aby zainicjować wpis własności w zagranicznym rejestrze nieruchomości. Organ rejestrowy może wymagać lokalnych formularzy lub dodatkowych danych, na przykład numerów ewidencyjnych czy tłumaczeń. Nie ma potrzeby legalizacji czy apostille EPS. Dokument nie jest uznawany w Danii i Irlandii. Nie ma skutku w Wielkiej Brytanii.

Jakie komplikacje mogą opóźnić wydanie poświadczenia?

Najczęściej chodzi o spory, braki formalne lub wątpliwości co do prawa właściwego.
Do częstych trudności należą:

• spór między spadkobiercami lub niejasny krąg uprawnionych,
• kilka testamentów lub nieważność rozrządzeń,
• niepewność co do miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy,
• brak odpisów rejestrowych mieszkań albo rozbieżności w danych,
• udział małoletnich spadkobierców lub kurateli,
• brak tłumaczeń przysięgłych,
• równoległe postępowania w innym państwie.

Problemy te zwykle wydłużają weryfikację i mogą wymagać dodatkowych dowodów lub rozstrzygnięć.

Jak się praktycznie przygotować do złożenia wniosku o poświadczenie?

Najlepsze efekty daje komplet dokumentów i uporządkowane dane dla obu nieruchomości.
Pomocne bywa:

• wczesne zgromadzenie tytułów własności i aktualnych wypisów z rejestrów obu krajów,
• weryfikacja testamentu pod kątem wyboru prawa i ewentualnych zapisów,
• zapewnienie zgodności danych osobowych i adresowych we wszystkich dokumentach,
• zaplanowanie liczby poświadczonych odpisów EPS z uwzględnieniem ich ograniczonej ważności,
• przygotowanie tłumaczeń przysięgłych na języki wymagane w docelowych rejestrach,
• sprawdzenie właściwego organu z użyciem oficjalnych informacji unijnych,
• rozważenie udzielenia pełnomocnictw do czynności w różnych państwach.

Dobra organizacja skraca czas, zmniejsza ryzyko wezwań do uzupełnień i ułatwia wpisy w rejestrach.

Podsumowanie

Europejskie poświadczenie spadkowe porządkuje transgraniczne dziedziczenie jednym dokumentem. Przy mieszkaniach w dwóch krajach kluczowe są właściwa jurysdykcja, komplet dowodów i zgodność danych. Staranny wniosek zwykle przyspiesza wpisy w rejestrach i zamyka formalności po trudnym momencie w życiu.

Umów konsultację i przygotuj wniosek o europejskie poświadczenie spadkowe dla mieszkań w dwóch krajach UE.